Syndrom oszusta: 15 sposobów na przezwyciężenie go w pracy

Zdjęcie współpracowniczki – Julia MartinsJulia Martins
31 maja 2025
12 min czytania
facebookx-twitterlinkedin
Szablony
Obejrzyj prezentację

Podsumowanie

Niezależnie od tego, czy osobiście zmagasz się z syndromem oszusta, czy próbujesz zapobiegać mu w swoim zespole, jesteśmy tutaj, aby Ci pomóc. W tym artykule wyjaśnimy, czym jest syndrom oszusta i jak go przezwyciężyć zarówno z perspektywy osoby dotkniętej tym problemem, jak i menedżera.

Nikt nie chce czuć się jak oszust w pracy. Jednak syndrom oszusta jest prawdziwym zjawiskiem, które może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie. Jeśli kiedykolwiek czułeś, że nie pasujesz do zespołu lub nie zasługujesz na swoją pracę, wiedz, że nie jesteś sam. 

Czym jest syndrom oszusta?

Syndrom oszusta to poczucie zwątpienia w siebie związane z osiągnięciami w pracy. Możesz mieć poczucie, że jesteś fałszywy i że nie zasługujesz na swoją pracę. Często osoby z syndromem oszusta mają wrażenie, że oszukują swoich współpracowników, którzy myślą, że są dobrzy w swojej pracy. 

Syndrom oszusta został po raz pierwszy zidentyfikowany przez amerykańskie psycholożki Pauline Rose Clance i Suzanne Imes w latach 70. XX wieku podczas badania kobiet osiągających wysokie wyniki.

Inne objawy to:

  • Brak pewności siebie w pracy

  • Wrażliwość na drobne błędy

  • Strach przed sukcesem lub porażką

  • wypalenie z powodu zbyt ciężkiej pracy.

Jeśli którekolwiek z tych uczuć brzmi znajomo, nie jesteś sam. Według naszych badań prawie dwie trzecie (62%) pracowników wiedzy na całym świecie doświadcza syndromu oszusta, co wskazuje na wysoką częstość występowania tego zjawiska. Syndrom oszusta dotyka wszystkich, nie tylko nowych pracowników. Osoby osiągające wysokie wyniki na wyższych stanowiskach są bardziej narażone na syndrom oszusta niż przeciętni pracownicy.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Pobierz pełny raport
Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem – obraz baneru strony

Cechy charakterystyczne syndromu oszusta

Każdy doświadcza syndromu oszusta nieco inaczej, ale typowe cechy obejmują:

  • Zwątpienie w swoje umiejętności i kompetencje

  • Przypisywanie sukcesu czynnikom zewnętrznym, np. szczęściu

  • Zmniejszona pewność siebie

  • Izolowanie się od członków zespołu

  • perfekcjonizm,

  • Przepracowanie i wypalenie zawodowe

  • Wyznaczanie sobie niemożliwie wysokich standardów

  • Niska samoocena

  • silny strach przed porażką.

[Przeczytaj] Cierpisz z powodu przepracowania? Strategie dla indywidualnych pracowników i zespołów pozwalające odzyskać równowagę

5 typów syndromu oszusta

Dr Valerie Young, Ed.D., znana na całym świecie ekspertka w tej dziedzinie i autorka książki „The Secret Thoughts of Successful Women: Why Capable People Suffer from the Imposter Syndrome and How to Thrive in Spite of It” (w tłum. „Sekretne myśli kobiet sukcesu: dlaczego zdolni ludzie cierpią na syndrom oszusta i jak mimo tego odnosić sukcesy”), w swoich badaniach identyfikuje pięć typów oszustów:

[Ilustracja w tekście] Pięć archetypów oszusta (infografika)

1. Perfekcjonista

Perfekcjonista to osoba, która skupia się przede wszystkim na tym, „jak” coś jest zrobione, a nie na ogólnym wyniku. Mimo otrzymanych pochwał uważasz, że mogłeś/mogłaś zrobić to lepiej.

2. Ekspert

Kiedy ktoś bardziej martwi się o to, „co” i „jak dużo” wie lub potrafi, może cierpieć z powodu sposobu myślenia eksperta. W sytuacji, w której brakuje Ci niewielkiej ilości wiedzy, to ekstremalne oczekiwanie wobec siebie może wywołać poczucie porażki i wstydu.    

3. Naturalny geniusz

Ten typ osoby mierzy swoje kompetencje szybkością i łatwością. Kiedy tak się czujesz, utożsamiasz nieprzyswojenie sobie tematu lub nieudaną realizację zadania za pierwszym razem z porażką.

4. Solista

Ten typ oszusta skupia się bardziej na tym, „kto” wykonuje zadanie, i uważa, że musi być osobą, która wszystko robi sama. Jeśli należysz do tego archetypu, możesz uważać, że proszenie o pomoc lub potrzebowanie wsparcia jest oznaką słabości. 

5. Nadczłowiek

Ten archetyp opisuje osobę, która mierzy swój sukces liczbą ról, które potrafi jednocześnie pełnić i w których osiąga sukces. Osoby o takim nastawieniu mogą czuć się winne i zawstydzone, gdy zawodzą w jakiejś roli, nawet jeśli w innych radzą sobie doskonale.

Syndrom oszusta w miejscu pracy

Syndrom oszusta w miejscu pracy może objawiać się na różne sposoby, powodując, że członkowie zespołu wątpią w swoje umiejętności, kompetencje i osiągnięcia. Te uporczywe wątpliwości mogą prowadzić do zwiększonego stresu, niepokoju i wypalenia, ostatecznie utrudniając rozwój kariery i satysfakcję z pracy.

W niedawnym badaniu zatytułowanym „Prevalence, Predictors, and Treatment of Impostor Syndrome: A Systematic Review” („Częstość występowania, predyktory i leczenie syndromu oszusta: przegląd systematyczny”) zbadano rozpowszechnienie tego zjawiska w różnych populacjach, ze szczególnym uwzględnieniem studentów mniejszości etnicznych i studentów medycyny. Wyniki sugerują, że syndrom oszusta jest powszechnym zjawiskiem, które wykracza poza środowisko akademickie i dotyka miejsca pracy, wpływając na osoby na wszystkich szczeblach, od pracowników na najniższym szczeblu po dyrektorów generalnych.

Chociaż syndrom oszusta nie jest uznawany za odrębne zaburzenie w Podręczniku diagnostycznym i statystycznym zaburzeń psychicznych (DSM), jego wpływ na samopoczucie psychiczne i wyniki zawodowe jest znaczący.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem – obraz baneru strony

Niezależnie od Twojej sytuacji i odczuć, nie jesteś sam. Jeśli interesują Cię statystyki, pamiętaj, że 62% pracowników na całym świecie doświadcza syndromu oszusta. Jeśli jednak nie, często bardziej pomocne jest wysłuchanie innych osób, które doświadczyły tego samego. Poprosiliśmy pracowników Asany, aby podzielili się swoimi doświadczeniami związanymi z syndromem oszusta. Oto, co powiedzieli:

  • „Syndrom oszusta jest znacznie bardziej powszechny, niż większość ludzi zdaje sobie z tego sprawę – i dotyka ludzi na wszystkich szczeblach. Wręcz przeciwnie, sytuacja pogarsza się, gdy awansujesz na wyższe stanowisko i bierzesz na siebie większą odpowiedzialność. Dlatego tak ważne jest wypracowanie strategii przezwyciężania syndromu oszusta”. – Andrew

  • „Wiem, że w głowie masz głos, który mówi Ci co innego, ale posłuchaj mnie – to, dokąd zmierzasz, jest ważniejsze niż to, skąd pochodzisz”. – Rishika

Przeczytaj: Jak korzystać z szablonów planów poprawy wydajności (PIP)
  • „Każdy, kogo szanujesz w swojej dziedzinie, kiedyś absolutnie nic o niej nie wiedział. Zdziwisz się, gdy odkryjesz, że ludzie są na ogół bardziej współczujący i otwarci na pomoc i udzielanie odpowiedzi na pytania, niż mogłoby się wydawać”. – John

  • „Syndrom oszusta jest silniejszy, gdy nie możesz po prostu dotknąć współpracownika i poprosić o natychmiastową pomoc, ale pamiętaj: pracujesz na tym stanowisku, ponieważ zespół wierzy w Ciebie”. – Członek zespołu Asany

  • „Twój unikalny zestaw osobistych i zawodowych doświadczeń sprawia, że Twoja perspektywa jest inna i wartościowa! Kiedy dzielisz się tą perspektywą – nawet jeśli się denerwujesz – pomaga nam to wszystkim wspólnie znaleźć lepszą odpowiedź”. – Erica

  • „Pozwól sobie na rozwój. Spróbuj użyć zwrotu: „Nie wiem, ale się dowiem”. W ten sposób stale przypominasz sobie, że to, że czegoś nie wiesz, nie oznacza, że to koniec świata. Nadal masz szansę, aby się tego dowiedzieć”. – Leah

  • „Staraj się nie porównywać do innych. Każdy ma inną drogę i możesz nie widzieć początku ich podróży. Zamiast czuć się nieodpowiednio, spróbuj uczyć się od osób, które mają większe doświadczenie niż Ty”. – Robert

  • „Rozwój kariery jest trudny i przerażający. Czasami sam fakt stawiania czoła nowym wyzwaniom wywołuje w nas wir wątpliwości. Nie jesteś sam! Porozmawiaj z zaufanym współpracownikiem lub menedżerem, aby sprawdzić, czy może on udzielić Ci wsparcia, wskazówek lub potwierdzenia, których potrzebujesz, aby nabrać pewności siebie. Pamiętaj, że czasami jesteś swoim najsurowszym krytykiem”. – członek zespołu Asany

  • „Zajęło mi wiele lat, zanim zdałam sobie sprawę, że każdy człowiek czuje się niepewnie i ma wątpliwości, nawet najbardziej doświadczeni liderzy. To normalne, że czasem nie wiesz, co robisz – większość z nas czuje się tak samo! Bądź otwarty i szczery wobec swojego przełożonego na temat swoich uczuć, aby mógł pomóc Ci w sytuacjach, w których możesz udowodnić sobie, że tu pasujesz!” – Jessica

  • „Niedawno usłyszałem świetny cytat, który naprawdę do mnie przemówił: »Porównujemy naszą najbardziej krytykowaną wersję siebie z wersją innych, którą pokazują na zewnątrz.«” – Dave

  • „Nie szkodzi, jeśli nie wiesz, kim jest Twoje »najlepsze« lub »prawdziwe« ja. Życie to odkrywanie. Ważne jest, aby dać sobie czas na naukę i adaptację, zamiast czuć się jak papuga”. – Rose

[Przeczytaj] Jak morale zespołu wpływa na wydajność pracownika

10 sprawdzonych strategii przezwyciężania syndromu oszusta 

Jeśli zmagasz się z syndromem oszusta, możesz podjąć wiele działań, aby złagodzić te uczucia. Najważniejsze jest, aby pamiętać, że nie jesteś sam, a te uczucia nie są niczym niezwykłym. Kiedy chcesz odnieść sukces, często masz poczucie, że nie wykonujesz wystarczająco dobrej pracy. Z czasem te uczucia mogą przerodzić się w syndrom oszusta. 

Jednak z czasem i ciężką pracą możesz przezwyciężyć syndrom oszusta. Oto jak to zrobić:

[Ilustracja w tekście] 9 sposobów na pokonanie syndromu oszusta (infografika)

1. Skup się na faktach, a nie na uczuciach

Syndrom oszusta sprawia, że czujesz się, jakbyś nie był dobry w swojej pracy. Jednak często te uczucia zwątpienia w siebie i poczucie oszustwa opierają się na strachu, a nie na rzeczywych faktach. Najlepszym sposobem na zwalczenie syndromu oszusta jest oddzielenie uczuć od faktów i praktykowanie współczucia dla siebie. 

Conscious Leadership Group nazywa to „fakty kontra historie”. Fakty to prawdy, które można zaobserwować – rzeczy, które rejestruje kamera. Historie to sposób, w jaki interpretujesz te fakty. 

Nie możesz powstrzymać swojego mózgu przed tworzeniem historii, ale możesz skupić się na faktach. Następnym razem, gdy znajdziesz się w sytuacji, która sprawia, że czujesz się jak oszust, wróć do faktów i historii tej sytuacji. Na przykład, jeśli poczułeś się źle po zabraniu głosu na spotkaniu zespołu, skup się na tym, co powiedzieli członkowie zespołu.

quotation mark
Zwalcz syndrom oszusta za pomocą faktów. Poświęć czas na regularne zastanawianie się nad swoimi uczuciami i faktami. W ten sposób możesz zidentyfikować wykonalne kroki, aby odpuścić to, nad czym nie masz kontroli.”
członek zespołu Asana

2. Przyznaj się do swoich wątpliwości, a następnie odpuść

To, że Twoje interpretacje wydarzenia są narracjami (a nie faktami), nie oznacza, że Twoje uczucia są mniej ważne. Pokonanie syndromu oszusta nie polega na ignorowaniu swoich emocji. Najlepszym sposobem na walkę z tym uczuciem jest przyznanie się do tego, że czujesz się źle, potwierdzenie, że to jest w porządku, a następnie odpuszczenie tych uczuć, jeśli nie są oparte na rzeczywistości.

quotation mark
Używam prostej struktury, aby przyznać, że coś się dzieje, zweryfikować to i iść dalej. Zauważenie, nazwanie i uznanie syndromu oszusta sprawia, że odzyskujesz kontrolę nad swoimi uczuciami. Pomaga mi to sprawdzić lub potwierdzić to uczucie. Zadaję sobie pytanie: „Czy jest tu coś realnego, nad czym mogę pracować, czy to tylko zwykłe zwątpienie w siebie?” W większości przypadków ten krok pomaga mi upewnić się, że choć moje uczucie jest prawdziwe, to jest tylko w mojej głowie. W końcu mogę iść dalej. Nie oznacza to, że ignoruję to uczucie – po prostu mogę kontynuować swój dzień i osiągać swoje cele, uczucia i wszystko inne.”
Andrew

3. Porozmawiaj z kimś, komu ufasz

Syndrom oszusta to uczucie, które prowadzi do izolacji. Jednak, jak wspomnieliśmy powyżej, uczucia te są bardzo powszechne w miejscu pracy. Prawie dwie trzecie (62%) pracowników wiedzy na całym świecie doświadcza syndromu oszusta. Następnym razem, gdy poczujesz się w ten sposób, spróbuj podzielić się tymi uczuciami z kimś innym. 

Dzielenie się swoimi odczuciami przynosi dwie korzyści:

  • Zamiast trzymać emocje w sobie, rozpoznajesz je i idziesz dalej. Kiedy trzymasz w tajemnicy swoje odczucia związane z syndromem oszusta, stają się one coraz większe i trudniejsze do opanowania. Dzielenie się tymi uczuciami z kimś innym to świetny sposób, aby je rozpoznać na drodze do przezwyciężenia syndromu oszusta.

  • Możesz znaleźć kogoś, kto również doświadczył syndromu oszusta. Niestety, syndrom oszusta jest częstym zjawiskiem w miejscu pracy. Może się okazać, że osoba, której się zwierzysz, również doświadczyła w przeszłości syndromu oszusta. Dzięki temu poczujesz, że nie jesteś sam w tym, co czujesz.

quotation mark
Kiedy po raz pierwszy dołączyłem do Asany, przeszedłem z zespołu liczącego 50 osób do zespołu liczącego ponad 1000 osób. Byłem pewien, że to mnie przytłoczy. Jednak wszystkie moje obawy, zwątpienie w siebie i maskowanie się zniknęły, gdy podzieliłem się z zespołem tym, co czuję. Wszyscy zrobili wszystko, aby mnie wesprzeć. Opowiadali o swoich własnych doświadczeniach. Podnieśli mnie na duchu i dodali mi otuchy.”
Rose

4. Poszukaj dowodów

Jeśli przyznanie się do swoich wątpliwości lub podzielenie się nimi nie pomaga, spróbuj zwalczyć swoje uczucia za pomocą dowodów. Często syndrom oszusta nie opiera się na faktach, więc skup się na faktach, aby zwalczyć te uczucia. 

Jeśli często masz wrażenie, że nie wykonujesz swojej pracy na czas, spróbuj wykonać następujące kroki:

  • Przejrzyj swoje ostatnie projekty. 

  • Przejrzyj wykonaną pracę, aby sprawdzić, czy Twoje odczucia są oparte na faktach. 

  • Jeśli tak, to zidentyfikowałeś coś konkretnego, nad czym możesz pracować i co możesz poprawić. 

  • Jeśli nie, użyj tych faktów za każdym razem, gdy głos w Twojej głowie powie Ci, że nie jesteś wystarczająco dobry. 

Jeśli nie masz łatwego sposobu na przejrzenie swojej pracy, spróbuj użyć narzędzia do zarządzania pracą, takiego jak Asana. Takie narzędzia pomagają organizować pracę, analizować zakończone projekty i przygotować się na sukces w przyszłych przedsięwzięciach.

quotation mark
W razie wątpliwości staram się znaleźć dowody na to, że jestem wyjątkowy(-a), utalentowany(-a) i wykwalifikowany(-a). W razie potrzeby korzystam z wcześniejszych doświadczeń lub informacji zwrotnych, które przekazali mi inni. Dzięki temu, gdy czuję, że inni uważają mnie za niewykwalifikowanego lub niekompetentnego, mogę porównać te myśli z konkretnymi dowodami. A jeśli dowody się znajdą, zastanawiam się nad tym, co mogę zrobić, aby poprawić tę sytuację.”
członek zespołu Asana

5. Zmień sposób myślenia

Nasze myśli mają moc. Sposób, w jaki podchodzimy do świata, ma moc kształtowania naszej rzeczywistości – zarówno w sposób pozytywny, jak i negatywny. 

Jeśli często męczą Cię negatywne myśli, zacznij monitorować swój wewnętrzny głos i modyfikować go, gdy tylko jest to możliwe. Dzielenie się swoimi odczuciami z zaufanym przyjacielem, członkiem rodziny lub ukochaną osobą może również pomóc Ci spojrzeć na sprawy z innej perspektywy. Ta technika nie przyniesie natychmiastowych rezultatów, ale z czasem pomoże Ci podejść do sytuacji w bardziej pozytywnym świetle. 

Na przykład, gdy następnym razem popełnisz błąd, spróbuj pomyśleć: „To nie było moje najlepsze wykonanie, ale następnym razem zrobię to lepiej” zamiast „To było okropne”. Zmieniając sposób myślenia, przekonujesz swój mózg, aby był bardziej wspierający.

quotation mark
Jedną z rzeczy, która bardzo mi pomogła, była zmiana języka. Zamiast używać pasywnego, pomocniczego języka – np. „pomogłem”, „wspierałem” i „koordynowałem” – używam silniejszego, bardziej pewnego języka – np. „prowadziłem”, „współpracowałem” lub „nawiązałem współpracę”.”
Katherine

6. Poszukaj mentora

Aby zwalczyć syndrom oszusta, spróbuj aktywnie doskonalić swoje umiejętności twarde i miękkie. W ten sposób, gdy tylko ten mały głos w Twojej głowie szepnie, że nie jesteś w czymś wystarczająco dobry, możesz szepnąć w odpowiedzi, że jesteś w trakcie doskonalenia. 

Świetnym sposobem, aby to osiągnąć, jest znalezienie mentora. Poszukaj kogoś w swojej firmie lub branży, kto może udzielić Ci praktycznych porad i wsparcia. Może to być osoba na wyższym stanowisku lub lider w innej firmie, który jest dla Ciebie wzorem do naśladowania.

quotation mark
Znajdź kogoś, kogo bardzo szanujesz w swojej dziedzinie i postaraj się uczyć od tej osoby. Jeśli ufasz tej osobie, podziel się z nią swoimi odczuciami związanymi z syndromem oszusta. Kiedy podzieliłem się swoimi odczuciami z moim mentorem, był zaskoczony, że tak się czuję, co było dużym zastrzykiem pewności siebie.”
Jan
Przeczytaj: Różnice pomiędzy umiejętnościami twardymi a miękkimi: przykłady od 14 członków zespołu Asany

7. Ucz się od członków swojego zespołu

Częstym objawem syndromu oszusta jest porównywanie się do innych i myślenie, że jesteś gorszy w swojej pracy niż oni. I choć porównywanie się jest kuszące, możesz zrobić wiele, aby przeformułować te uczucia. 

Następnym razem, gdy poczujesz pokusę, aby porównać się z innymi, spróbuj zrobić krok w tył i zamiast tego zobaczyć, czego możesz się od nich nauczyć. W Twoim zespole będą osoby, które mają mocne strony w pewnych obszarach, a Ty nie, i odwrotnie. Nie czyni to Cię mniej wartościowym – stwarza raczej okazję dla zespołu do uczenia się od siebie nawzajem, aby się rozwijać i odnosić sukcesy w swoich rolach.

quotation mark
Zamiast czuć się nieodpowiednio, gdy widzę coś wspaniałego, co zrobił ktoś inny, decyduję się to zapisać. Staram się postrzegać dobrą pracę innych jako narzędzie, które pomoże mi lepiej wykonywać moją pracę, a nie jako coś, do czego muszę się mierzyć. Czasami wystarczy tylko plan, aby stworzyć coś naprawdę dobrego. Poza tym często zdarza się, że inni również czerpią inspirację z pracy innych osób!”
Robert

8. Przewiduj wystąpienie syndromu oszusta, aby ograniczyć jego skutki

Z czasem możesz zauważyć, że zawsze doświadczasz syndromu oszusta, gdy dzieje się coś konkretnego. W takim przypadku przygotuj się na tę sytuację z wyprzedzeniem, aby móc zwalczyć jej skutki. 

Załóżmy na przykład, że zazwyczaj denerwujesz się podczas wypełniania samooceny w cyklu wydajności zespołu. Jeśli ten poziom autorefleksji sprawia, że czujesz się niekomfortowo, spróbuj prowadzić listę rzeczy, które udało Ci się osiągnąć w ciągu kwartału lub roku w swoim oprogramowaniu do współpracy. W ten sposób, gdy nadejdzie cykl oceny wydajności, samoocena będzie już napisana i nie będziesz się tym martwić.

quotation mark
Zaakceptuj strach, ale nie pozwól mu przejąć sterów. Przyznaję, że boję się zabierać głos na spotkaniu. Jednak kiedy decyduję się nie zabierać głosu, sprawdzam swoje intencje. Czy to dlatego, że nie mam nic do dodania, czy dlatego, że boję się utraty twarzy? Jeśli to ta druga opcja, akceptuję, że będę się bać, ale zrobię coś, zamiast czekać na dzień, w którym będę nieustraszony.”
Rishika

9. Świętuj swoje osiągnięcia

Czasami najlepszym sposobem na walkę z syndromem oszusta jest stawienie mu czoła. Następnym razem, gdy poczujesz, że zrobiłeś coś dobrze, uczcij to! Jeśli czujesz się z tym komfortowo, podziel się swoimi osiągnięciami z zespołem. 

Nie musisz ograniczać się do tego, gdy wykonujesz dobrą robotę. Spróbuj stworzyć listę cech i umiejętności, które posiadasz. Mogą one być specyficzne dla Twojej roli – na przykład bycie świetnym sprzedawcą – lub bardziej ogólne, na przykład bycie zawsze dostępnym dla członków zespołu.

quotation mark
Przechowuję starannie wyselekcjonowaną kolekcję informacji zwrotnych, które otrzymałem od wszystkich osób w moim zespole. Wszystko, od krótkiej wiadomości w Slacku po obszerniejszą ocenę wydajności. W złe dni lubię zaglądać do tej sekcji, aby przypomnieć sobie, że to tylko jeden zły dzień w dobrze układającej się karierze. W dobre dni lubię wrócić do tej sekcji, aby przypomnieć sobie szczere opinie, które ukształtowały moją osobowość.”
Rishika

10. W razie potrzeby skorzystaj z pomocy specjalisty

Jeśli syndrom oszusta poważnie wpływa na Twoje samopoczucie psychiczne i zdolność do efektywnego funkcjonowania w życiu osobistym i zawodowym, być może nadszedł czas, aby zwrócić się o profesjonalną pomoc. Interwencje terapeutyczne, takie jak psychoterapia, mogą być niezwykle korzystne w rozwiązywaniu podstawowych problemów, które przyczyniają się do syndromu oszusta. Wykwalifikowany specjalista ds. zdrowia psychicznego może pomóc Ci zidentyfikować i zakwestionować negatywne wzorce myślowe i przekonania, które napędzają Twoje wątpliwości, a jednocześnie współpracować z Tobą w celu opracowania strategii zwiększających poczucie własnej wartości i skuteczności.

W terapii możesz również zbadać, w jaki sposób pewne cechy osobowości, takie jak neurotyczność lub perfekcjonizm, mogą przyczyniać się do wystąpienia u Ciebie syndromu oszusta. Dzięki lepszemu zrozumieniu tych czynników i nauce skutecznego zarządzania nimi możesz zacząć rozwijać bardziej precyzyjne i pozytywne postrzeganie własnych umiejętności i osiągnięć. Pamiętaj, że szukanie profesjonalnej pomocy jest oznaką siły i świadomości, a nie słabości. Dzięki odpowiedniemu wsparciu i wskazówkom możesz przezwyciężyć syndrom oszusta i uwolnić swój pełny potencjał zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym.

Jak menedżerowie mogą pomóc pracownikom przezwyciężyć syndrom oszusta

Jeśli zarządzasz zespołem, chcesz wspierać jego członków i zmniejszyć ryzyko wystąpienia syndromu oszusta. Przyjrzyjmy się kilku sposobom.

[Ilustracja w tekście] Syndrom oszusta (streszczenie)

[Przeczytaj] Przewodnik menedżera po unikaniu wypalenia w zespole

1. Na wczesnym etapie jasno określ oczekiwania

Wyjaśnienie oczekiwań dotyczących pracy, wskaźników sukcesu i punktów kontrolnych postępów pomaga Twoim bezpośrednim podwładnym zorientować się, jak sobie radzą. Może to zwiększyć ich pewność siebie i zwalczyć poczucie zwątpienia w siebie związane z syndromem oszusta.

Zacznij od określenia oczekiwań pierwszego dnia pracy członka zespołu, wdrażając plan na 30–60–90 dni. Powinny to być cele krótkoterminowe, które pracownik może osiągnąć podczas wdrażania i poznawania firmy. 

Gdy nowy pracownik zadomowi się w firmie, wspólnie ustalcie długoterminowe kluczowe wskaźniki wydajności (KPI). Kluczowe jest tutaj upewnienie się, że cele są zawsze mierzalne i określone w czasie. W razie potrzeby użyj metodologii wyznaczania celów, takiej jak SMART.

quotation mark
Mój menedżer potwierdził moje odczucia, podkreślił moje mocne strony i pomógł mi znaleźć praktyczne kroki, które pozwolą mi poczynić postępy w obszarach wymagających poprawy.”
członek zespołu Asana
Przeczytaj: Twórz lepsze cele SMART korzystając z tych wskazówek i przykładów

2. Zapewnij natychmiastowe możliwości nawiązania kontaktu

Oprócz wytyczenia ścieżki do sukcesu od pierwszego dnia, upewnij się, że wszyscy mają również wiele okazji do nawiązania kontaktu z innymi członkami zespołu. Wsparcie społeczne ma kluczowe znaczenie dla utrzymania dobrego samopoczucia i radzenia sobie ze stresem związanym z syndromem oszusta.

Jednym z najlepszych sposobów na osiągnięcie tego celu jest wyznaczenie mentora dla nowego członka zespołu. Mentorem powinien być współpracownik z sąsiedniego zespołu, aby nowy pracownik miał z kim porozmawiać, kto nie jest jego przełożonym.

Upewnij się również, że wszyscy członkowie zespołu znają zasoby oferowane przez Twoją organizację, takie jak grupy zasobów pracowniczych (ERG). Możesz również połączyć ich z osobami o podobnych zainteresowaniach, na przykład z grupą miłośników zwierząt.

3. Zachęcaj do otwartej komunikacji

Członkowie zespołu mogą czuć się onieśmieleni, jeśli nie wiedzą, gdzie zadawać pytania lub do kogo się zwrócić. Bez jasnego poczucia przynależności do zespołu i bez znajomości zasad komunikacji, członkowie zespołu mogą mieć trudności z pokonaniem tej początkowej przeszkody. Ta niepewność może podsycać syndrom oszusta i sprawiać, że osoby te nie będą czuły się częścią zespołu.

Aby pomóc, menedżerowie mogą ustalić czas na spotkanie z członkami zespołu i odpowiedzieć na wszelkie pytania. Na przykład pamiętaj, aby omówić następujące kwestie:

  • Którego narzędzia używać w danej sytuacji?

  • Do kogo należy się zwrócić w przypadku pytań?

  • Jakie są zasady zespołu dotyczące zadawania pytań podczas spotkań?

Plan komunikacji eliminuje niejasności i obniża barierę wejścia, ułatwiając komunikację.

quotation mark
W przeszłości mój menedżer zachęcał mnie do udostępniania treści interesariuszom przed ważnym spotkaniem. Dzięki temu mogę wcześniej uzyskać informacje zwrotne lub odpowiedzieć na pytania, więc nie czuję się „stawiany na miejscu” ani niepewny siebie podczas spotkania.”
Erica
[Przeczytaj] 12 wskazówek, jak efektywnie komunikować się w środowisku pracy

4. Często sprawdzaj, jak się mają 

Rozważ wprowadzenie tzw. check-inów podczas spotkań 1:1, oferując członkom zespołu miejsce, w którym mogą podzielić się swoimi sprawami. Kiedy menedżerowie otwarcie mówią o swoich osobistych doświadczeniach, zachęca to członków zespołu do robienia tego samego.

quotation mark
Wykładałem się na 100% przez pierwsze sześć miesięcy. Mój menedżer pomógł mi zdać sobie sprawę, że nikt inny nie wywiera na mnie takiej presji i jak mogę się jej pozbyć. Otrzymałam również wiele pozytywnych informacji zwrotnych, które pomogły mi dostrzec mój rozwój.”
Robert

5. Przekazuj informacje zwrotne wcześnie i często

Najczęściej syndrom oszusta nie jest oparty na rzeczywistej sytuacji członka zespołu. Czasami informacje zwrotne – zarówno pozytywne, jak i konstruktywne– pomagają członkom zespołu lepiej zrozumieć, jak sobie radzą.

quotation mark
Mój menedżer dobrze radzi sobie z udzielaniem mikrofeedbacku w czasie rzeczywistym, zwykle za pośrednictwem Slacka. Zwykle jest to tylko zdanie o tym, co poszło dobrze i może jedno lub dwa zdania o tym, co można było zrobić lepiej. Ten poziom mikrofeedbacku sprawia, że nie muszę tworzyć własnych „opowieści” o tym, jak sobie radzę. Zamiast tworzyć historie, mam podstawę prawdy, opartą na mikrofeedbacku mojego menedżera.”
Rishika
Przeczytaj: Jak dawać i przyjmować konstruktywną krytykę

6. Wspieraj ich zainteresowania związane z rozwojem kariery

Czasami członkowie zespołu nie wierzą, że są dobrzy w tym, co robią. Zwątpienie w siebie i niska samoocena to cechy charakterystyczne dla syndromu oszusta. Najlepszym sposobem, w jaki menedżerowie mogą pomóc w przezwyciężeniu syndromu oszusta, jest zaangażowanie się w interesy zawodowe członków zespołu.

Na przykład, jeśli ktoś chce zostać menedżerem zespołu, zaproponuj mu rolę mentora nowego pracownika lub przejmij odpowiedzialność za projekt nowego stażysty w okresie letnim. Pokazując członkom zespołu, że w nich wierzysz i wspierasz ich rozwój zawodowy, możesz dać im potrzebny zastrzyk pewności siebie. Zwiększenie poczucia własnej skuteczności jest kluczem do przezwyciężenia syndromu oszusta w miejscu pracy.

quotation mark
Poprzedni menedżerowie prosili mnie o prowadzenie szkoleń w mojej dziedzinie specjalizacji. Wysłuchanie siebie wyjaśniającego ten temat innym pomogło mi zdać sobie sprawę, że jestem nie tylko godny i wykwalifikowany, ale że jestem już w stanie podnosić innych na duchu.”
Jan

Pokonaj syndrom oszusta z pewnością siebie

Jeśli uważasz, że doświadczasz syndromu oszusta w swojej pracy lub zauważysz go u członka zespołu, wypróbuj 15 powyższych strategii. Możesz również porozmawiać ze swoim mentorem lub menedżerem, który w zamian może przekazać Ci pozytywne informacje zwrotne. Syndrom oszusta może być przytłaczającym, izolującym uczuciem, ale możesz go przezwyciężyć dzięki wspierającemu zespołowi i narzędziom.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem – obraz baneru strony

Często zadawane pytania dotyczące syndromu oszusta

Czym jest syndrom oszusta?

Syndrom oszusta to zjawisko psychologiczne charakteryzujące się uporczywym poczuciem zwątpienia w siebie, nieadekwatności i strachu przed ujawnieniem się jako „oszust” pomimo dowodów na swoje osiągnięcia i kompetencje. Osoby z syndromem oszusta często przypisują swój sukces czynnikom zewnętrznym, takim jak szczęście lub odpowiedni moment, a nie własnym umiejętnościom i ciężkiej pracy.

Jak mogę sprawdzić, czy mam syndrom oszusta?

Typowe objawy syndromu oszusta to:

1. Wątpliwości co do swoich umiejętności i osiągnięć

2. Przypisywanie sukcesu czynnikom zewnętrznym zamiast własnym umiejętnościom

3. Strach przed ujawnieniem się jako „oszust”

4. Stawianie sobie nierealistycznych oczekiwań

5. Nadmierna praca w celu zrekompensowania postrzeganych niedociągnięć

Jeśli regularnie doświadczasz tych uczuć, możesz zmagać się z syndromem oszusta.

Kto jest najbardziej podatny na syndrom oszusta?

Syndrom oszusta może dotknąć każdego, niezależnie od pochodzenia lub zawodu. Jednak badania sugerują, że jest on bardziej rozpowszechniony wśród osób osiągających wysokie wyniki, perfekcjonistów oraz osób pracujących w branżach konkurencyjnych lub zdominowanych przez mężczyzn. Ponadto osoby z niedostatecznie reprezentowanych lub marginalizowanych grup, takich jak kobiety i mniejszości rasowe lub etniczne, mogą być bardziej podatne na syndrom oszusta z powodu barier systemowych i dyskryminacji.

Czy to syndrom oszusta, czy oszustów?

W języku angielskim oba te terminy są dopuszczalne. Termin „syndrom oszusta” został po raz pierwszy użyty przez psycholożki Pauline Rose Clance i Suzanne Imes w ich artykule z 1978 roku „The Imposter Phenomenon in High Achieving Women: Dynamics and Therapeutic Intervention”. Od tego czasu terminy „syndrom oszusta” i „syndrom oszusta” są używane zamiennie do opisania doświadczenia uporczywych wątpliwości i poczucia oszustwa pomimo dowodów na sukces.

Jak poradzić sobie z syndromem oszusta?

Pokonanie syndromu oszusta wymaga połączenia autorefleksji, restrukturyzacji poznawczej i szukania wsparcia:

1. Przyjmij do wiadomości i potwierdź swoje uczucia

2. Zastanów się nad negatywnymi myślami i przeformułuj je.

3. Skup się na faktach i dowodach swoich osiągnięć

4. Świętuj sukcesy i ucz się na porażkach

5. Dziel się swoimi doświadczeniami z zaufanymi przyjaciółmi, rodziną lub współpracownikami

6. Poszukaj mentora lub profesjonalnej porady

7. Praktykuj współczucie dla siebie i wykorzystuj swoje wyjątkowe mocne strony

Pamiętaj, że przezwyciężenie syndromu oszusta to proces, a wypracowanie bardziej trafnego i pozytywnego postrzegania siebie może wymagać czasu i nakładu pracy.

Powiązane zasoby

Artykuł

+110 najlepszych pytań na przełamanie lodów sprzyjających budowaniu zespołu