Toksyczna produktywność nie jest dobra – oto jak ją zatrzymać.

40% pracowników uważa, że wypalenie jest nieodłącznym elementem dążenia do sukcesu. Prawda jest jednak taka, że na dłuższą metę nie da się utrzymać produktywności opartej na brutalnej sile. Kiedy zbyt długo się przeciążasz, łatwo jest zacząć mierzyć swoją wartość tym, ile jaka jest Twoja produktywność. Zaczynasz czuć się winny za „marnowanie” czasu na czynności, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność, takie jak spacer, czytanie książki czy siedzenie przy stole podczas kolacji. 

Ten stan umysłu nazywa się toksyczną produktywnością. Jeśli brzmi to znajomo, wiedz, że nie jesteś sam i że sytuacja może się poprawić. 

Czym jest toksyczna produktywność?

Toksyczna produktywność to dążenie do tego, aby być produktywnym przez cały czas – nie tylko w pracy, ale we wszystkich dziedzinach życia. Dzieje się tak, gdy popadasz w skrajności, aby osiągnąć więcej, często kosztem swojego zdrowia fizycznego i psychicznego. Możesz mieć wrażenie, że nie możesz zrobić czegoś tylko dla samego zrobienia, na przykład pójść na spacer ze znajomym lub porozmawiać ze współpracownikami przy kawie. Wszystkie Twoje działania muszą być krokiem w kierunku większego celu lub osiągnięcia. 

Toksyczna produktywność odbiera radość z codziennych czynności i sprawia, że zbyt długo i zbyt mocno się zmuszasz. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do wypalenia, depresji i innych konsekwencji dla zdrowia fizycznego i psychicznego. 

Co powoduje toksyczną produktywność?

Współczesne społeczeństwo przywiązuje dużą wagę do produktywności. Wystarczy spojrzeć na kulturę „hustle”, która gloryfikuje codzienne, niestrudzone pracowanie w celu osiągnięcia sukcesu. Magnaci biznesu, tacy jak Elon Musk, tweetują, że „nikt nigdy nie zmienił świata pracując 40 godzin tygodniowo”, a influencerzy w mediach społecznościowych publikują filmy i zdjęcia idealizowanych, produktywnych rutyn. Przy takim natłoku informacji łatwo jest poczuć się winnym, jeśli nie pracujesz tak ciężko jak wszyscy inni. 

Ponadto toksyczna produktywność często pojawia się w czasach niepewności. Według psycholog klinicznej Kathryn Esquer, produktywność odwraca naszą uwagę od problemów i daje nam tymczasowy przypływ dopaminy. „Kiedy nasze środowisko stawia nas przed stresorami lub zagrożeniami, które są poza naszą kontrolą, często skupiamy się na drobnych rzeczach w naszym bezpośrednim otoczeniu, które możemy kontrolować – takich jak sprzątanie domu lub doskonalenie się w projektach zawodowych” – wyjaśnia Esquer. Problem polega na tym, że produktywność to tylko tymczasowy bandaż na stres i dyskomfort, który możemy odczuwać. 

Weźmy na przykład pandemię COVID-19. Ci z nas, którzy mieli więcej wolnego czasu podczas lockdownów, nie poświęcali go na odpoczynek. Zamiast tego nauczyliśmy się piec chleb na zakwasie, mówić po włosku lub używać nowego języka programowania. W obliczu globalnej pandemii staraliśmy się pracować jeszcze ciężej, zamiast dać sobie przestrzeń potrzebną do radzenia sobie z sytuacją.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Pobierz pełny raport

Oznaki toksycznej produktywności

Pewien poziom produktywności jest zdrowy, więc często trudno jest rozpoznać, kiedy etyka pracy staje się toksyczna. Chociaż toksyczna produktywność objawia się inaczej w zależności od osoby, oto kilka typowych sygnałów ostrzegawczych, na które należy zwrócić uwagę: 

• Regularne pracowanie w godzinach nadliczbowych. To normalne, że od czasu do czasu pracujesz kilka godzin dłużej, aby ukończyć duży projekt, ale ta praktyka może szybko stać się toksyczna, jeśli robisz to regularnie. Obejmuje to pracę w weekendy, logowanie się wcześnie, aby „nadrobić zaległości” przed oficjalnym rozpoczęciem dnia, pracę do późna i sprawdzanie kanałów służbowych podczas przerw. Pamiętaj, że istnieje różnica między toksyczną produktywnością a przepracowaniem– jeśli pracujesz po godzinach z własnego wyboru, może to być toksyczne. Jeśli robisz to z konieczności, prawdopodobnie jesteś przepracowany. 

• Poczucie winy z powodu niewykonania wystarczającej ilości pracy, nawet jeśli wykonujesz rozsądną liczbę zadań. Osoby, które cierpią z powodu toksycznej produktywności, często dążą do tego, aby wykonać wyjątkowo dużo pracy, zamiast skupić się na tym, co jest rozsądne. Ma wobec siebie nierealistyczne oczekiwania i czuje się winna, jeśli nie nadąża. 

• Chęć wykonywania tylko tych czynności, które mają jasny cel. Kiedy cierpisz na toksyczną produktywność, działania często wydają się stratą czasu, jeśli nie pomagają Ci osiągnąć konkretnego celu. Możesz unikać „nieproduktywnych” zajęć, takich jak spędzanie czasu z przyjaciółmi i rodziną, relaks i po prostu docenianie chwili. 

• Zaniedbywanie dbałości o siebie. Jeśli dbanie o siebie wydaje Ci się stratą czasu, możesz cierpieć na toksyczną produktywność. Obejmuje to obniżanie priorytetu takich rzeczy jak odpoczynek, gotowanie zdrowych posiłków, ćwiczenia i spędzanie czasu z bliskimi. Osoba cierpiąca na toksyczną produktywność może pomijać posiłki, aby pracować dłużej, a nawet odkładać pójście do łazienki lub nalanie szklanki wody. 

• Przewlekły lęk lub depresja. Próba ciągłego bycia „włączonym” może poważnie zaszkodzić zdrowiu psychicznemu. Możesz odczuwać ciągły niepokój związany z pracą, którą musisz wykonać, i martwić się, że nie robisz wystarczająco dużo. Częstym objawem jest również depresja, zwłaszcza jeśli toksyczna produktywność sprawia, że czujesz się odizolowany od bliskich i zajęć, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność. 

• Uczucie wypalenia. Kiedy zbyt długo się przeciążasz, często pojawia się wypalenie. Różne osoby wykazują różne objawy wypalenia, ale niektóre z nich obejmują wyczerpanie, niskie morale i częste problemy zdrowotne. Każdy może się wypalić i nie jest to związane tylko z pracą. Na przykład nowi rodzice i opiekunowie często zgłaszają, że doświadczają wypalenia. 

6 sposobów na przełamanie cyklu toksycznej produktywności

W czasach niepewności łatwo jest przekuć dyskomfort w produktywność, ale ostatecznie takie podejście może prowadzić do wypalenia i wyczerpania. Jako ludzie potrzebujemy czasu na odpoczynek, radzenie sobie z emocjami i przebywanie z ludźmi, których kochamy. A kiedy dajesz sobie ten czas, możesz zrobić tyle samo (jeśli nie więcej) w dłuższej perspektywie. 

Brzmi to jak frazes, ale produktywność to maraton, a nie sprint. Poniżej przedstawiamy sześć sposobów na przerwanie cyklu toksycznej produktywności i przywrócenie równowagi Tobie i Twojemu zespołowi. 

1. Zdefiniuj granice pracy

Toksyczna produktywność sprawia, że pracujesz zbyt ciężko i zbyt długo. Aby przerwać ten cykl, musisz wyznaczyć granice i odzyskać część wolnego czasu. 

Wyznaczanie granic jest szczególnie ważne w przypadku osób pracujących zdalnie. Według naszych badań 37% pracowników wiedzy twierdzi, że ich dzień pracy zdalnej nie ma wyraźnej godziny rozpoczęcia ani zakończenia. W rezultacie 38% pracowników spędza więcej czasu na sprawdzaniu e-maili poza godzinami pracy, a 35% więcej czasu spędza na myśleniu o pracy w czasie wolnym.

Oto, jak wyznaczyć granice w pracy: 

• Zapewnij swojemu zespołowi (lub sobie) jasno określone godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy. Dzięki temu wszyscy będą wiedzieć, kiedy mają pracować, a kiedy mogą odpoczywać. 

• Jako menedżer jasno określ, jak wyznaczasz granice. Unikaj wysyłania wiadomości i odpowiadania na nie poza godzinami pracy, bierz dni wolne i zachęcaj swój zespół, aby robił to samo. 

• Spraw, aby dłuższy czas odpowiedzi był czymś normalnym. Pięćdziesiąt procent menedżerów i 42% pracowników czuje, że muszą od razu odpowiadać na powiadomienia. Jako menedżer możesz ustalić bardziej realistyczne oczekiwania dotyczące czasu reakcji i umożliwić swojemu zespołowi całkowite odłączenie się od pracy poza godzinami pracy.

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Pobierz pełny raport

2. Wyznaczaj realistyczne cele

Toksyczna produktywność często ma miejsce, gdy cele lub oczekiwania związane z pracą są nierealistyczne. W rezultacie odczuwasz presję, aby pracować dłużej, a jeśli pracujesz wolniej i masz zaległości, odczuwasz poczucie winy. 

Aby temu przeciwdziałać, wyznaczaj cele, które możesz osiągnąć w określonym czasie. Oto jak to zrobić: 

• Wyznacz cele SMART. Cele SMART są skonkretyzowane, mierzalne, osiągalne, realistyczne i określone w czasie. Ta struktura pomaga tworzyć rozsądne cele, które możesz osiągnąć.

• Bądź ze sobą szczery. Podczas wyznaczania celów łatwo jest dążyć do wyidealizowanej wersji siebie. Zamiast tego skup się na tym, gdzie jesteś i realistycznie określ, co możesz osiągnąć, nie doprowadzając się do wyczerpania. 

• Zaplanuj czas na odpoczynek. Nikt nie może pracować bez przerwy. Wybierając ramy czasowe dla swoich celów, pamiętaj o zaplanowaniu odpowiedniej ilości czasu na przerwy, aby móc naładować baterie. 

• Wykorzystaj cele, aby ustalać priorytety pracy. Nie wszystko jest pilne i ważne. Cele pomagają odróżnić zadania, które musisz wykonać natychmiast, od tych, które mogą poczekać. Wyznaczając konkretne cele, możesz strategicznie ustalać priorytety swoich zadań. Oznacza to, że zamiast pracować w godzinach nadliczbowych, możesz zaplanować niektóre zadania na później, delegować inne, a nawet usunąć mniej istotne elementy z listy rzeczy do zrobienia. 

3. Wprowadź przerwy do swojego harmonogramu

Każdy potrzebuje odpoczynku, a planowanie przerw to świetny sposób, aby zapewnić sobie czas wolny, gdy go potrzebujesz. Może się to wydawać sprzeczne z intuicją, ale robienie przerw w rzeczywistości zwiększa produktywność w dłuższej perspektywie, pomagając nam skupić się i myśleć bardziej kreatywnie. 

Według neurobiologa poznawczego dr Sahar Yousef strategiczne przerwy to najlepszy sposób na zapobieganie przepracowaniu i wypaleniu zawodowemu. Zaleca ona strukturę 3M, która dzieli przerwy na trzy kategorie: 

• Makroprzerwy: pół dnia lub cały dzień w każdym miesiącu – na przykład wędrówka, jednodniowa wycieczka lub wizyta u rodziny. 

• Przerwy średnie: 1–2 godziny tygodniowo, np. lekcja muzyki, trening sportowy lub długi spacer. 

• Mikroprzerwy: kilka minut kilka razy dziennie, na przykład na rozciąganie lub medytację.

Aby wdrożyć strukturę 3M w swoim zespole, zachęć członków zespołu do przeprowadzenia audytu w celu ustalenia, które rodzaje przerw są dla nich odpowiednie, a które powinny być traktowane priorytetowo. Następnie poproś każdego członka zespołu, aby zaczął planować przerwy makro, mezo i mikro w swoich kalendarzach. Pomocne jest również dawanie dobrego przykładu – porozmawiaj ze swoim zespołem o różnych rodzajach przerw, które robisz, aby chronić swoje zdrowie psychiczne i fizyczne, takich jak wędrówka po pracy lub planowana długa weekendowa wycieczka.

4. Nic nie rób

Kiedy wpadasz w cykl toksycznej produktywności, wydaje się, że każda minuta musi mieć swój cel. Nie chcesz po prostu pobiegać na łonie natury – chcesz przebiec dziesięć kilometrów i trenować do maratonu. Nie chcesz po prostu cieszyć się lekturą książki fantasy – chcesz przeczytać książkę o samodoskonaleniu lub osiągnąć cel, jakim jest przeczytanie 50 powieści w ciągu roku. 

Zamiastąpienie cyklu produktywności czasem na nicnierobienie i celową bezproduktywność. To nie jest czas na doskonalenie się w jakikolwiek sposób, to po prostu czas na bycie. Usiądź i posłuchaj muzyki, pomedytuj, idź na spacer, obejrzyj film lub serial – po prostu daj sobie trochę czasu, kiedy nie próbujesz aktywnie niczego osiągnąć. 

5. Zajmij się swoimi ukrytymi uczuciami

Toksyczna produktywność jest często przejawem negatywnych uczuć, które nie zostały zaadresowane. Aby naprawdę przerwać ten cykl, musisz zidentyfikować myśl lub uczucie, które powoduje, że tak dużo pracujesz. Celem nie jest sprawienie, aby zniknęły złe uczucia. Chodzi o to, aby nauczyć się radzić sobie ze swoimi emocjami w zdrowy sposób, a nie próbować je ignorować, będąc hiperproduktywnym. 

Oto przykładowe uczucia, które mogą przyczyniać się do toksycznej produktywności: 

• strach przed porażką,

• syndrom oszusta,

• Poczucie bezwartościowości lub niska samoocena

• Poczucie winy z powodu niewystarczających osiągnięć

• Poczucie niepewności zatrudnienia

• Porównywanie się do innych

• Stres związany z wydarzeniami w świecie lub w życiu osobistym

Zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak zdrowie fizyczne i każdy od czasu do czasu ma problemy. Tak jak w przypadku skręconej kostki, warto udać się do lekarza, aby skonsultować się ze specjalistą od zdrowia psychicznego, gdy negatywne uczucia wpływają na Twoje codzienne życie. 

6. Zrób sobie przerwę od smartfona

Posiadanie smartfona to w zasadzie jak noszenie komputera w tylnej kieszeni. To świetne rozwiązanie, gdy potrzebujesz wskazówek dojazdu do centrum handlowego, ale nie tak świetne, jeśli chodzi o równowagę między pracą a życiem prywatnym. Jeśli Twój telefon nieustannie dzwoni z powiadomieniami i wiadomościami e-mail z pracy, nie da się oderwać od pracy nawet poza godzinami pracy. A kiedy widzisz wiadomości od współpracowników, łatwo jest poczuć się winny, że nie pracujesz. 

Telefony są również bramą do mediów społecznościowych, które pokazują najważniejsze wydarzenia z życia innych ludzi. Przewijając Instagram, TikToka czy LinkedIn, łatwo jest odnieść wrażenie, że wszyscy są bardziej produktywni i odnoszą większe sukcesy niż Ty. To poczucie niedopasowania może przyczynić się do toksycznej produktywności. 

Oto, jak zrobić sobie przerwę od smartfona: 

• Kiedy chcesz być obecny, włóż telefon do torby lub szuflady, aby był poza zasięgiem wzroku. Albo jeszcze lepiej, idź na spacer i zostaw telefon w domu. 

• Włącz tryb „nie przeszkadzać” i wyłącz powiadomienia w aplikacjach. 

• Stwórz w domu strefę wolną od technologii, np. w sypialni. 

• Usuń z telefonu aplikacje służbowe, takie jak komunikatory i firmowy adres e-mail. 

Pracuj mądrzej, a nie ciężej

Możesz osiągać dobre wyniki w pracy, nie doprowadzając się do wyczerpania. Przerwanie cyklu toksycznej produktywności może pomóc Ci osiągać lepsze wyniki w dłuższej perspektywie. Zamiast codziennie „wstawać i harować”, podejdź do swojej pracy z równowagą, której potrzebujesz, aby naprawdę się rozwijać. 

Anatomia pracy, raport specjalny: niezbadany związek między syndromem oszusta a wypaleniem

W przeszłości wypalenie zawodowe i syndrom oszusta były badane jako dwa odrębne zjawiska. W tym raporcie łączymy te dwa zjawiska, aby pomóc liderom ograniczyć wypalenie i zwiększyć retencję pracowników.

Pobierz pełny raport