Situationeel leiderschap: 4 stijlen en kwaliteiten

Team Asana bijdrager afbeeldingTeam Asana27 mei 20227 min. leestijd
facebooktwitterlinkedin
Situationeel leiderschap artikel bannerafbeelding
Zie sjabloon

Overzicht

Situationeel leiderschap moedigt leiders aan om bij het kiezen van een leiderschapsmethode rekening te houden met hun teamleden en met het unieke karakter van elke situatie. In deze gids bespreken we de vier situationele leiderschapsstijlen en hoe u ze kunt gebruiken om uw teamleden beter van dienst te zijn.

Wanneer u uw team leidt, zult u merken dat de verschillende situaties die u tegenkomt verschillende reacties vereisen. Als uw marketingteam bijvoorbeeld een project met veel technisch werk op zich neemt, moet u uw team misschien door onbekend terrein loodsen in plaats van taken te delegeren. Als uw team echter een project uitvoert dat lijkt op andere projecten die het eerder heeft gedaan, kunt u zich in uw leidersrol meer op de achtergrond houden.

Een situationeel leider past zijn/haar leiderschapsstijl aan aan de situatie die zich voordoet. In deze handleiding bespreken we de vier situationele leiderschapsstijlen en hoe u ze kunt gebruiken om een flexibele en aanpasbare werkomgeving te creëren. 

Wat is situationeel leiderschap?

Situationeel leiderschap is een stijl van leiderschap waarbij leiders rekening houden met het gereedheidsniveau van hun teamleden en met het unieke karakter van elke situatie. Paul Hersey en Ken Blanchard ontwikkelden het model van situationeel leiderschap in 1969, toen ze werkten aan Management of Organizational Behavior

De situationeel leider brengt het beste in zijn of haar team naar boven door een democratische werkomgeving te scheppen en aanpassingsvermogen en flexibiliteit te bevorderen.

Hoe werkt situationeel leiderschap?

De aanpak van situationeel leiderschap kan u helpen relaties met uw teamleden te ontwikkelen, omdat u uw stijl van leiderschap aanpast aan hun ontwikkelingsniveau. Elk teamlid heeft een uniek niveau van actief en op communicatie gebaseerd leiderschap nodig. Het is aan u om de vaardigheden, het vertrouwen en de motivatie van uw teamleden te beoordelen, en te bepalen welk type leiderschapsstijl u moet gebruiken.

Alle teamleden verschillen in hun capaciteiten, zelfvertrouwen, en mate van motivatie op het werk. Als u voor iedereen dezelfde leiderschapsstijl gebruikt, zullen sommige teamleden uw leiderschap fijn vinden terwijl anderen zich achtergelaten zullen voelen. De methode van situationeel leiderschap is flexibel en stelt u in staat uw leiderschapsstijl aan te passen aan ieders behoeften.

Lees: Fiedler's Contingency Theory: waarom leiderschap niet uniform is

4 situationele leiderschapsstijlen

Er zijn vier leiderschapsstijlen die u kunt gebruiken, afhankelijk van wie u leidt en wanneer. U kunt deze verschillende leiderschapsstijlen plaatsen op een grafiek die uw niveau van directief gedrag toont in verhouding tot uw niveau van ondersteunend gedrag. 

soorten situationele leiderschapsstijlen

Directief gedrag is de mate waarin u een teamlid vertelt wat hij moet doen, hoe hij het moet doen, waar het gedaan moet worden, en wanneer het klaar moet zijn. Ondersteunend gedrag is de mate waarin u communiceert met het teamlid, actief naar hem luistert, en erkenning geeft voor taakgerelateerde vooruitgang. 

Door uw niveau van ondersteunend gedrag af te stemmen op hetzelfde niveau van directief gedrag, bepaalt u welk type situationele leiderschapsstijl u gebruikt. 

1. Directief

Stijl 1 is de directieve situationele leiderschapsstijl, ook wel sturend of vertellend genoemd. Bij het leiden is het niveau van directief gedrag hoog, terwijl het niveau van ondersteunend gedrag laag is. Deze leiderschapsstijl is het meest effectief wanneer het teamlid nauwlettend toezicht van u als leider nodig heeft, omdat hij of zij onervaren is of omdat hij of zij weinig inzet voor de taak heeft.

Scenario: Een nieuw teamlid komt in de groep en heeft weinig ervaring met het sturen van outreach-e-mails naar potentiële klanten. Ze lijken er geen vertrouwen in te hebben het project alleen aan te kunnen, omdat het hun eerste outreachproject is. Daarom gebruikt u de directieve situationele leiderschapsstijl om hen door elke stap te leiden en ervoor te zorgen dat ze geen fouten maken.

2. Coaching

Stijl 2 is de coachende situationele leiderschapsstijl, ook bekend als verkopen of uitleggen. Bij coaching is het niveau van directief gedrag hoog en dat van ondersteunend gedrag ook. Deze situationele leiderschapsstijl is het meest doeltreffend voor de enthousiaste beginner, omdat u hem kunt observeren en steunen zonder nauwlettend toezicht.

Scenario: Een teamlid staat te popelen om ervaring op te doen in sociale-mediamarketing, ook al heeft zij nog nooit op dit gebied gewerkt. Hoewel ze nog maar weinig ervaring heeft, staat u haar toe aan een social media-project te werken terwijl u haar observeert, zodat ze taakgerelateerde ervaring kan opdoen. Vervolgens geeft u haar na afloop van het project feedback over haar prestaties.

Lees: Uw 6-stappengids voor het maken en beheren van een inhoudsagenda voor sociale media

3. Ondersteunend

Stijl 3 is de ondersteunende situationele leiderschapsstijl, ook bekend als participerend of faciliterend. Deze stijl verschilt van de stijlen 1 en 2, omdat het veel op ondersteunend gedrag en weinig op directief gedrag is gericht, waardoor het door de teamleden wordt gestuurd. Gebruik deze leiderschapsstijl als uw teamlid de nodige vaardigheden heeft om de taak uit te voeren, maar het vertrouwen of de motivatie mist om het met succes te doen. Als leider kunt u open vragen stellen om het probleem vast te stellen en een oplossing te helpen vinden. 

Scenario: Eén van uw meest bekwame teamleden begint plotseling ondermaats te presteren op taken op het werk. U maakt zich zorgen, want u weet dat hij veel meer kan dan hij nu doet. U past de ondersteunende situationele leiderschapsstijl toe en belegt een één-op-één vergadering met dit teamlid. Wanneer u ontdekt dat het om een persoonlijke kwestie gaat, biedt u de werknemer een luisterend oor en een dagje vrij voor zijn geestelijke gezondheid, voordat hij weer op volle kracht aan het werk gaat. 

Lees: De gids van de manager om burn-outs in uw team te voorkomen

4. Delegerend

Stijl 4 is het delegerend situationele leiderschapsstijl, ook bekend als empowering of monitoring. Bij deze stijl is er weinig directief gedrag en weinig ondersteunend gedrag, omdat het een door de teamleden gestuurde leiderschapsstijl is. Wanneer teamleden zelfredzame presteerders zijn, kan het nodig zijn dat u een stapje terugdoet in uw leiderschapsrol. Deze stijl bevordert de vrijheid van de teamleden en bevordert het vertrouwen tussen de teams. 

Scenario: Een teamlid met wie u al een paar jaar samenwerkt, zegt u dat hij er vertrouwen in heeft dat hij een aankomend project alleen kan afwerken. Op grond van vroegere ervaringen weet u ook dat zij de nodige vaardigheden hebben om het tot een goed einde te brengen. U besluit hem de vrijheid te geven zonder toezicht te werken, in de wetenschap dat hij naar u toe zal komen voor vragen en een laatste evaluatie.

Situationele leiderschapskwaliteiten

U moet flexibel zijn om te slagen als situationeel leider. Leiders die zich liever aan één leiderschapsstijl houden, stemmen hun aanpak niet af op hun teamleden. Als situationeel leider moet u uw situationele aanpak aanpassen om elk teamlid van dienst te zijn en hard werken om het goede voorbeeld te geven.

Situationele leiderschapskwaliteiten

Inzichtelijk

Situationele leiders zijn inzichtelijk en begrijpen de behoeften van hun teamleden in elke situatie. Als u inzichtelijk bent, kunt u inschatten of uw teamleden zich zelfverzekerd of onzeker voelen, gemotiveerd of onwillig, en of ze een taak alleen aankunnen of dat ze extra steun nodig hebben. 

Flexibel

Situationele leiders moeten ook flexibel zijn. Als u eenmaal weet wat uw teamleden van u nodig hebben, kunt u uw managementstijl snel aanpassen om aan die behoeften te voldoen. Flexibiliteit is essentieel omdat u misschien meerdere teamleden hebt die verschillende situationele leiderschapsstijlen nodig hebben. Het is aan u om uzelf aan iedereen aan te passen. 

Betrouwbaar

Betrouwbaarheid is een van de beste situationele leiderschapskwaliteiten die u kunt bezitten. Wanneer uw teamleden u vertrouwen, is de kans groter dat ze slagen op het werk. U kunt het vertrouwen van uw teamleden winnen door de communicatie te bevorderen en positieve contacten te stimuleren. 

Probleemoplosser

Situationele leiders blinken uit in probleemoplossing en besluitvorming. Het is van onschatbare waarde om een bedachtzame denker te zijn die een hele reeks problemen kan oplossen wanneer die zich voordoen. Door snel te denken en verschillende leiderschapsstijlen te gebruiken, kunt u uw team naar succes leiden. 

Mentor en coach

Coachen is de tweede situationele leiderschapsstijl, maar een goede situationele leider moet te allen tijde als coach voor zijn team optreden. U moet uw team kunnen aanmoedigen en koesteren, terwijl u hen richting geeft in hun dagelijkse werk. 

Wanneer u over deze leiderschapskwaliteitenbeschikt, kunt u er zeker van zijn dat u een doeltreffend leider bent en dat u uw team zo goed mogelijk steunt. 

Lees: Hoe u het goede voorbeeld kunt geven, volgens een Asana leider

Voor- en nadelen van situationeel leiderschap

Elke leiderschapsstijl heeft voordelen en nadelen. Als u zich bewust bent van de nadelen die aan uw leiderschapsrol verbonden zijn, kunt u een groot leider worden en eventuele uitdagingen voorkomen voordat ze zich voordoen.

Voor- en nadelen van situationeel leiderschap

Voordelen:

  • Verbetert de productiviteit: Een voordeel van situationeel leiderschap is dat het de algemene productiviteit van de teamleden verbetert. Omdat elk teamlid een ander niveau van bekwaamheid en motivatie heeft, kunt u, door een adaptieve vorm van leiderschap te gebruiken, iedereen afzonderlijk evalueren en zijn output maximaliseren. 

  • Richt zich op teamleden: Het situationeel leiderschapsmodel richt zich op de teamleden. Eén leiderschapsstijl gebruiken voor alle teamleden is als proberen iedereen in één hokje te passen. Situationeel leiderschap heeft een grote betrokkenheid bij elk teamlid en geeft hen hun eigen ruimte om te groeien.

  • Bevordert flexibiliteit: Situationeel leiderschap bevordert flexibiliteit, omdat het het leiderschap aanpast aan het niveau van de vaardigheden, de motivatie en het vertrouwen van elk teamlid. Minder flexibele leiderschapsmodellen houden misschien geen rekening met het motivatieniveau van elk teamlid, maar situationeel leiderschap moet flexibel zijn om tot een hogere productiviteit te leiden.

Nadelen:

  • Kan tot verwarring leiden: Een nadeel van situationeel leiderschap is dat het verwarring kan scheppen. Het gebrek aan uniformiteit in leiderschapsstijl kan ertoe leiden dat teamleden zich afvragen wat ze moeten doen en wanneer. Sommige teamleden kunnen bijvoorbeeld moeite hebben met de omschakeling van een volledig uit handen genomen taak de ene week naar een volledig gedelegeerde taak de volgende. U kunt verwarring voorkomen door de teamleden te vragen aan welke situationele leiderschapsstijl ze de voorkeur geven. 

  • Gericht op kortetermijndoelen: Teamleden die zich liever op langetermijndoelen richten, zullen situationeel leiderschap misschien niet prettig vinden, omdat het zich op kortetermijndoelen richt. Wanneer u van leiderschapsstijl verandert, moet u zich concentreren op de taak die voor u ligt, in plaats van op taken of doelstellingen die maanden van tevoren gepland zijn. Teamleden kunnen zich ongemakkelijk voelen als ze niet weten met welke leiderschapsstijl ze volgende week of volgende maand te maken zullen krijgen. Als uw teamleden behoefte hebben aan planning op lange termijn, kunt u een middenweg vinden door taken van tevoren te plannen en te bespreken aan welke leiderschapsstijl ze de voorkeur geven voor elke komende taak. Als u uw team laat weten dat u de vrijheid hebt om van leiderschapsstijl te veranderen als dat nodig is, kan dat hun gemoed geruststellen. 

  • Leidinggevende neemt verantwoordelijkheid: Situationeel leiderschap legt een grote verantwoordelijkheid op u als leidinggevende om te beslissen welk soort stijl u wanneer moet hanteren. Dit model kan stressvol worden, omdat u steeds flexibel en aanpasbaar moet zijn. U zult ook de emoties, de werkvaardigheden en de sociale vaardigheden van andere mensen moeten inschatten om te bepalen wat hun leiderschapsbehoeften zijn.

Om de last voor uzelf te verlichten, moet u proberen uw teamleden persoonlijk te leren kennen. Als u ze eenmaal goed kent, zult u misschien merken dat hun leiderschapsstijlen consistent blijven. Hoewel elk teamlid af en toe een andere stijl nodig kan hebben, hebben de meeste teamleden een voorkeur communicatiestijl

Gebruik situationeel leiderschap om aan de behoeften van uw team te voldoen

Situationeel leiderschap is flexibel en adaptief. U kunt uw team motiveren om beter te presteren op het werk door uw leiderschapsstijl aan te passen aan hun situatie. 

Het gebruik van projectbeheersoftware kan een geweldige manier zijn om de vorderingen van de teamleden te volgen en meer inzicht te krijgen in de capaciteiten van elke persoon. U kunt projectbeheertools ook gebruiken om feedback te geven en een communicatieve omgeving te voeden.

Probeer Asana voor projectbeheer

Gerelateerde bronnen

E-book

Optimizing your organizational structure for stronger cross-team collaboration